Romeins slot van goud: miniatuurslot onderzocht met CT-scan

Door Ties van Grimbergen · Laatst bijgewerkt: oktober 2026

Archeologen van het Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL) vonden een Romeins slot van goud van slechts 1,1 bij 1,2 cm. Het miniatuurslot uit de 3e of 4e eeuw na Christus werd gevonden in Petershagen-Frille en in 2025 wereldkundig gemaakt. Met een 3D-neutronen-CT-scan bracht het LWL het mechanisme binnenin in kaart.

Zo’n vondst laat zien hoe oud de soorten sloten zijn die we nu nog kennen.

Het verhaal achter het Romeinse miniatuurslot

Wie gebruikte het slot, en waarvoor?

Het kleine slot beveiligde waardevolle voorwerpen, zoals sieradendoosjes. Volgens het LWL werd het gemaakt in een provinciaal-Romeins gebied. Dr. Barbara Rüschoff-Parzinger vertelt dat dit type slot werd gebruikt voor kleine voorwerpen. Prof. Dr. Michael Rind wijst erop dat een gouden miniatuurslot als dit uniek is in Europa. Het is bovendien de noordelijkste vondst van zo’n slot in Duitsland.

Bron: persbericht LWL, 28 januari 2025.

Hoe werkt het slot? CT-scan en reconstructie

De CT-scan onthult het binnenwerk

De 3D-neutronen-CT-scan laat een stevig frame met een ingebouwde veer zien. Ook de grendel en het kleine sleutelstuk zijn goed zichtbaar. Zo konden de onderzoekers de constructie vastleggen zonder het slot te openen.

Schaalmodel van 4:1

Op basis van de scan is een schaalmodel van 4:1 gemaakt van onder meer messing en staal. Het toont hoe frame, veer en grendel samen het slot vergrendelen. De scan laat ook schade aan het mechanisme zien: waarschijnlijk heeft iemand ooit geprobeerd het slot open te breken.

CAD-bestand en 3D-geprinte mock-up via TOOOL

Voor techneuten is er een CAD-bestand beschikbaar via TOOOL Nederland. Daarmee kun je zelf met reconstructies experimenteren. De 3D-geprinte mock-up in paars filament laat zien hoe het slot werkt. Bekijk hem op TOOOL Blackbag.

Waarom is een gouden slot zo bijzonder?

Romeinse sloten waren meestal van ijzer of brons. Goud was kostbaar en werd alleen gebruikt voor voorwerpen van grote waarde. Volgens het LWL is in Europa nog geen vergelijkbaar gouden miniatuurslot gevonden. Het slot werd in 2023 ontdekt en in 2025 gepresenteerd. Het zegt veel over het vakmanschap van toen en over de status van de eigenaar. Meer over hoe slotenmakers en lockpickers elkaar door de eeuwen heen uitdaagden, lees je in de geschiedenis van lockpicking.

Bron: persbericht LWL, 28 januari 2025.

Aan de slag

Heb je zelf een oud slot, bijvoorbeeld van een kast of kist? Met gereedschap voor oude sloten leer je hoe zulke eenvoudige mechanismen werken.

Oefen alleen op sloten die van jou zijn of waarvoor je toestemming hebt – en nooit op sloten die in gebruik zijn. Lees ook of lockpicken legaal is.

Veelgestelde vragen

Hoe groot is het Romeinse gouden slot?

Slechts 1,1 bij 1,2 cm. Het stamt uit de 3e of 4e eeuw na Christus.

Hoe werkt een 3D-neutronen-CT-scan?

Neutronen dringen door metaal heen. Zo ontstaat een beeld van de binnenkant van het slot, zonder dat je het hoeft te openen.

Waarom is het slot van goud?

Goud was in de Romeinse tijd zeer kostbaar. Een gouden slot wijst op een eigenaar met veel status en op uitzonderlijk vakmanschap.

Wat leren we van de schaalreconstructie?

Het model maakt zichtbaar hoe frame, veer en grendel samenwerken in een heel kleine vorm.

Volgende stap: Geschiedenis van lockpicking: het onpickbare slot